Orkisz to jedno z najstarszych zbóż uprawianych przez człowieka. Choć przez wiele lat pozostawał w cieniu bardziej popularnej pszenicy, dziś ponownie cieszy się zainteresowaniem. Ziarno orkiszowe znajduje zastosowanie nie tylko w produkcji mąki i pieczywa, ale również jako składnik sałatek, zup, dań obiadowych czy domowych śniadań.
Czym właściwie jest orkisz?
Orkisz jest starą odmianą pszenicy, należącą do grupy zbóż oplewionych. Oznacza to, że jego ziarno podczas zbioru jest mocno otoczone łuską, którą trzeba usunąć podczas specjalnej obróbki. Jego historia sięga tysięcy lat. Orkisz uprawiano już w czasach starożytnych, a przez długi czas był ważnym składnikiem diety mieszkańców Europy. Z czasem został wyparty przez pszenicę zwyczajną, która była łatwiejsza w uprawie i przetwarzaniu. Obecnie zainteresowanie tradycyjnymi odmianami zbóż sprawiło, że orkisz ponownie pojawił się na naszych stołach.
Jak wygląda ziarno orkiszowe?
Ziarna orkiszu są wydłużone i mają charakterystyczny jasnobrązowy lub złocisty kolor. W porównaniu z popularnymi odmianami pszenicy wyróżniają się twardszą strukturą i naturalną osłonką. Po usunięciu łuski całe ziarno może być wykorzystywane w kuchni. Można je gotować podobnie jak inne kasze i zboża. Ma lekko orzechowy, delikatny smak, dlatego dobrze komponuje się zarówno z daniami słodkimi, jak i wytrawnymi.
Co znajduje się w ziarnie orkiszu?
Pełne ziarno orkiszowe dostarcza przede wszystkim węglowodanów, a także białka i błonnika pokarmowego. Zawiera również składniki mineralne, między innymi magnez, fosfor, żelazo, cynk i mangan. W jego składzie znajdują się także witaminy z grupy B. Warto jednak pamiętać, że dokładna wartość odżywcza zależy między innymi od odmiany zboża, sposobu uprawy oraz stopnia przetworzenia. Najwięcej naturalnych składników znajduje się w całym ziarnie, dlatego produkty pełnoziarniste mogą być ciekawym elementem urozmaiconej diety.
Orkisz w codziennej kuchni
Ziarno orkiszowe można przygotować na wiele sposobów. Po ugotowaniu może zastąpić ryż, kaszę czy inne zboża w codziennych potrawach. Sprawdza się jako baza sałatek, dodatek do warzyw, zup oraz dań jednogarnkowych. Można wykorzystać je również do przygotowania śniadania. Ugotowane ziarna można połączyć z jogurtem, owocami, orzechami i suszonymi owocami. W wersji wytrawnej dobrze smakują natomiast z warzywami, ziołami i dodatkiem oliwy. Z orkiszu produkuje się również mąkę, płatki i kaszę. Mąka orkiszowa jest popularnym składnikiem pieczywa, bułek, naleśników, makaronów i domowych wypieków.
Orkisz a gluten
Warto podkreślić, że orkisz jest odmianą pszenicy, a więc naturalnie zawiera gluten. Z tego względu nie jest odpowiednim zbożem dla osób z celiakią i nie powinien być traktowany jako produkt bezglutenowy. Informacja ta jest szczególnie ważna, ponieważ orkisz bywa czasami przedstawiany jako alternatywa dla zbóż zawierających gluten. Jego popularność nie oznacza jednak, że gluten został w nim wyeliminowany.
Czy warto włączyć orkisz do jadłospisu?
Ziarno orkiszowe może być interesującym sposobem na urozmaicenie codziennego menu. Jego charakterystyczny smak, przyjemna konsystencja po ugotowaniu oraz możliwość wykorzystania zarówno w daniach słodkich, jak i wytrawnych sprawiają, że łatwo znaleźć dla niego miejsce w kuchni. Warto wybierać produkty z pełnego ziarna, ponieważ w procesie oczyszczania część naturalnych składników zostaje usunięta. Tak jak w przypadku innych produktów zbożowych, orkisz najlepiej traktować jako jeden z elementów różnorodnej i dobrze zbilansowanej diety.
Ciekawostki o orkiszu
Orkisz ma bardzo długą historię. Był znany i uprawiany na długo przed pojawieniem się współczesnych odmian pszenicy. Jego charakterystyczną cechą jest mocno związana z ziarnem łuska, która stanowi naturalną ochronę podczas wzrostu i zbioru. Co ciekawe, orkisz można spotkać pod różnymi nazwami zależnie od regionu i języka. W języku angielskim określany jest jako „spelt”, natomiast jego łacińska nazwa to Triticum spelta. Dziś orkisz jest symbolem zainteresowania tradycyjnymi odmianami zbóż. Choć przez lata był zbożem niszowym, obecnie można znaleźć go w wielu sklepach w postaci ziaren, płatków, kasz, mąki czy gotowych produktów spożywczych.
Ziarno z długą historią
Orkisz pokazuje, że niektóre produkty, które wydają się zapomniane, mogą po latach powrócić do codziennej kuchni. Jego długa historia, charakterystyczny smak i szerokie zastosowanie sprawiają, że ziarno orkiszowe może być ciekawym składnikiem wielu potraw. Warto sięgnąć po nie nie tylko podczas przygotowywania domowego pieczywa. Całe ziarna można wykorzystać również w sałatkach, zupach, daniach obiadowych czy śniadaniach, odkrywając na nowo smak jednego z najstarszych zbóż uprawianych przez człowieka.
Autor :Redakcja Bakalie com
