Rodzynki to suszone owoce winorośli, które od tysięcy lat stanowią ważny element diety wielu kultur. Nazwa „rodzynki” wywodzi się od łacińskiego słowa racemus, oznaczającego kiść lub grono winogron. Dzika winorośl pierwotnie rosła na terenach basenu Morza Śródziemnego oraz w Azji południowo zachodniej.
Uprawa winorośli ma bardzo długą historię. Uważa się, że była znana już około 5000 lat przed naszą erą. Tradycyjnie przyjmuje się, że winorośl właściwa zaczęła być uprawiana na południowym Kaukazie. Dokładny moment udomowienia dzikiej winorośli nie jest znany, jednak badacze są zgodni, że proces ten nastąpił na Bliskim Wschodzie około IV tysiąclecia p.n.e.
Dzika winorośl różni się od odmian hodowlanych. Jej owoce są mniejsze, bardziej owalne i zawierają więcej pestek. Mają także mniej cukru oraz bardziej kwaśny smak. W odmianach uprawnych jedyną pozostałością po dawnych dzikich formach są właśnie pestki.
Winorośl jest rośliną ciepłolubną i najlepiej rośnie w miejscach dobrze nasłonecznionych. Z tego powodu zaleca się sadzenie jej od strony południowej lub południowo zachodniej. Nauka zajmująca się klasyfikacją odmian winorośli nosi nazwę ampelografii.
Historia rodzynek w starożytnych cywilizacjach
Pierwszymi ludźmi, którzy odkryli zalety suszonych na słońcu winogron, byli prawdopodobnie mieszkańcy Półwyspu Synaj. Najstarsze wzmianki o rodzynkach znajdują się w egipskich Tekstach Piramid i datowane są na około 2400–2300 rok p.n.e. Owoce te wymieniano wśród dóbr, którymi zmarły władca miał cieszyć się w życiu pozagrobowym.
Rodzynki pojawiają się również w starożytnych dokumentach religijnych i medycznych. Papirus Harris I zawiera zapisy dotyczące dostaw składników potrzebnych do przygotowania kadzidła kyphi w świątyni Ramzesa III. Wśród wymienionych składników znajdują się między innymi rodzynki. Informacje o ich wykorzystaniu znajdują się także na inskrypcjach w świątyniach Edfu i Dendera w Górnym Egipcie.
Suszone winogrona pojawiają się również w zapiskach starożytnych lekarzy. Wspomina o nich Galen, a także egipska farmakopea. W dziele „Izyda i Ozyrys” Plutarcha opisano proces powstawania kadzideł, balsamów i perfum, w których składzie znajdowały się rodzynki.
W starożytnym Rzymie rodzynki były traktowane wyjątkowo. Ówcześni medycy polecali je jako uniwersalny środek leczniczy stosowany przy różnych dolegliwościach, od zatruć pokarmowych aż po choroby wieku podeszłego.
Wzmianki o rodzynkach pojawiają się również około 1000 roku p.n.e. w czasach króla Dawida. Do Europy owoce te trafiły ponad tysiąc lat temu, kiedy rycerze wracający z wypraw krzyżowych przywozili je z Bliskiego Wschodu. Później włoscy kupcy rozpowszechnili je w Europie, a w epoce wielkich odkryć geograficznych, w czasach Krzysztofa Kolumba, przewieziono je również do Meksyku i Kalifornii.
Jak powstają rodzynki?
Proces produkcji rodzynek jest stosunkowo prosty, jednak wymaga czasu i odpowiednich warunków. Tradycyjnie polega na suszeniu winogron na słońcu.
Pierwszym etapem jest rozłożenie w pełni dojrzałych kiści winogron na słomianych matach. Owoce pozostawia się na słońcu przez około trzy tygodnie. W tym czasie stopniowo odparowuje z nich woda, a zawartość cukru w owocach znacząco wzrasta. Aby suszenie przebiegało równomiernie, grona są regularnie obracane.
Drugi etap polega na rolowaniu rodzynek wraz z arkuszami papieru i ich dalszym dosuszaniu przez kilka kolejnych dni. Po zakończeniu tego procesu owoce uzyskują charakterystyczną lśniącą skórkę.
Kolor rodzynek zależy od odmiany winogron oraz sposobu suszenia. Najczęściej mają barwę brunatną lub brązową. Aby uzyskać jasne, złote rodzynki stosuje się suszenie mechaniczne. W takim przypadku owoce są myte, układane na drewnianych tacach i suszone w strumieniu gorącego powietrza przez około 24 godziny.
Uprawa winorosli na świecie
Winorośl uprawiana jest obecnie niemal na całym świecie. Szacuje się, że powierzchnia jej upraw wynosi około 9 milionów hektarów. Aż 85 procent tej powierzchni znajduje się w Europie oraz Azji.
Największe europejskie uprawy winorośli znajdują się we Francji, Hiszpanii, Portugalii, Włoszech, Grecji, Bułgarii oraz Niemczech. Zdecydowana większość zbiorów, około 80 procent, przeznaczana jest do produkcji wina. Jedynie niewielka część, około 4 procent, wykorzystywana jest do produkcji rodzynek.
Do suszenia przeznacza się przede wszystkim odmiany deserowe. Charakteryzują się one dużymi, słodkimi owocami o cienkiej skórce oraz niewielkiej liczbie nasion lub całkowitym ich braku.
Rodzaje rodzynek
W zależności od odmiany winogron oraz miejsca ich pochodzenia wyróżnia się kilka podstawowych rodzajów rodzynek.
Rodzynki smyrneńskie
Rodzynki smyrneńskie powstają z winogron gatunku Vitis vinifera. Są bezpestkowe, średniej wielkości i mają barwę od złotej do brązowej. Charakteryzują się bardzo słodkim smakiem. Najczęściej pochodzą z Turcji, Kalifornii, Republiki Południowej Afryki oraz Australii. Występują w kilku odmianach, między innymi jako sułtanki, damascenki oraz sułtanki perskie.
Koryntki
Koryntki to niewielkie, okrągłe rodzynki powstające z odmian winorośli Vitis vinifera. Są ciemnofioletowe lub prawie czarne i praktycznie pozbawione pestek. Cechują się intensywnie słodkim smakiem. Najczęściej produkowane są w Grecji, Kalifornii, Republice Południowej Afryki oraz Australii.
Cybeby
Cybeby to rodzynki o ciemnobrązowej barwie i wydłużonym kształcie. W przeciwieństwie do wielu innych odmian zawierają nasiona.
Rodzynki włoskie
Rodzynki włoskie pochodzą głównie z regionu Kalabrii. Mają charakterystyczny zapach muszkatołowy i są chętnie wykorzystywane w cukiernictwie, szczególnie przy wypieku ciast. Czasami stosuje się je również jako surowiec do produkcji wina.
Rodzynki chilijskie
Rodzynki chilijskie wyróżniają się bardzo dużymi rozmiarami. Z tego powodu rzadko dodaje się je do potraw. Najczęściej spożywa się je samodzielnie jako przekąskę.
Autor: Redakcja Bakalie.com
