Nietolerancja laktozy to zaburzenie trawienia cukru mlecznego, który występuje zarówno w mleku, jak i w produktach mlecznych. Jest to jedna z najczęściej spotykanych nietolerancji pokarmowych. Laktoza obecna jest w mleku kobiecym, krowim oraz owczym. O nietolerancji mówimy wówczas, gdy organizm nie wytwarza wystarczającej ilości laktazy – enzymu niezbędnego do rozkładu laktozy. Niestrawiony cukier trafia do jelita grubego, co może prowadzić do nieprzyjemnych dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takich jak wzdęcia, bóle brzucha czy biegunki.
Przyczyny nietolerancji laktozy
Jedną z przyczyn jest pierwotny (dziedziczny) niedobór laktazy. Wynika on z polimorfizmu genu odpowiedzialnego za produkcję tego enzymu. Poziom laktazy stopniowo obniża się już od około 2. roku życia, jednak objawy bardzo rzadko występują u małych dzieci. Najczęściej ujawniają się dopiero w wieku młodzieńczym lub dorosłym. Ta postać nietolerancji dziedziczona jest w sposób recesywny.
Kolejną przyczyną jest alaktazja, czyli wrodzony, całkowity niedobór laktazy. W tym przypadku organizm od urodzenia nie jest zdolny do produkcji enzymu. Objawy pojawiają się bardzo wcześnie – już u noworodków, po pierwszym kontakcie z mlekiem matki lub mlekiem modyfikowanym.
Nietolerancja laktozy może mieć również charakter wtórny. Dochodzi do niej w wyniku uszkodzenia kosmków jelitowych, które odpowiadają za produkcję laktazy. Taki stan może towarzyszyć chorobom, takim jak choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Duhringa czy martwicze zapalenie jelit. Do uszkodzenia kosmków jelitowych może prowadzić także długotrwałe lub nadmierne stosowanie antybiotyków oraz niektórych leków.
Objawy nietolerancji laktozy
Do najczęstszych objawów należą:
-
biegunki,
-
bóle brzucha,
-
silne wzdęcia,
-
nadmierne oddawanie gazów,
-
kolki.
Nasilenie dolegliwości zależy od ilości spożytej laktozy oraz stopnia niedoboru laktazy w organizmie. Objawy zazwyczaj pojawiają się kilka godzin po spożyciu mleka lub produktów mlecznych, co często utrudnia jednoznaczne powiązanie ich z nietolerancją laktozy.
Diagnostyka nietolerancji laktozy
Nietolerancję laktozy można rozpoznać na kilka sposobów:
-
wodorowy test oddechowy – badanie wykonywane na czczo; po podaniu laktozy mierzy się stężenie wodoru w wydychanym powietrzu, które u osób z nietolerancją jest znacznie podwyższone,
-
badanie pH kału – kwaśny odczyn może świadczyć o nietolerancji,
-
próba eliminacyjna – dwutygodniowa dieta bezlaktozowa; ustąpienie objawów sugeruje nietolerancję laktozy.
Leczenie nietolerancji laktozy
W przypadku wrodzonego niedoboru laktazy konieczna jest dożywotnia eliminacja produktów zawierających laktozę. Przy pierwotnej nietolerancji sposób postępowania zależy od nasilenia objawów – niektórzy pacjenci muszą całkowicie wykluczyć laktozę, inni jedynie ograniczyć jej spożycie. U niemowląt i małych dzieci stosuje się specjalne mieszanki mleczne bezlaktozowe.
Autror: Redakcja bakalie.com
