Celiakia to przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której spożywanie glutenu prowadzi do nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego i uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego. Gluten jest białkiem występującym przede wszystkim w pszenicy, życie i jęczmieniu. Choć celiakia może pojawić się w każdym wieku, jej objawy bywają bardzo różnorodne, dlatego nie zawsze od razu kojarzone są z glutenem.
Czym jest celiakia?
U osoby z celiakią spożycie glutenu uruchamia reakcję immunologiczną, która może prowadzić do zaniku kosmków jelitowych. Kosmki odpowiadają za zwiększanie powierzchni jelita i umożliwiają prawidłowe wchłanianie składników odżywczych. Ich uszkodzenie może więc powodować problemy z przyswajaniem między innymi żelaza, wapnia, witamin i innych ważnych substancji. Celiakia nie jest zwykłą nietolerancją pokarmową ani chwilową reakcją na gluten. Jest chorobą, która wymaga trwałego przestrzegania diety bezglutenowej.
Jakie są objawy celiakii?
Objawy mogą być bardzo różne i zależą między innymi od wieku oraz stopnia zaawansowania choroby. Do częściej występujących należą bóle i wzdęcia brzucha, biegunki, nudności, utrata masy ciała, przewlekłe zmęczenie czy niedokrwistość związana z niedoborem żelaza. U części osób objawy ze strony układu pokarmowego mogą być niewielkie albo nie występować wcale. Celiakia może natomiast wiązać się z niedoborami składników odżywczych, osłabieniem kości czy innymi dolegliwościami. Z tego powodu samo dobre samopoczucie po posiłku nie zawsze oznacza, że choroba nie występuje.
Gluten – gdzie się znajduje?
Najważniejszym źródłem glutenu są produkty przygotowane z pszenicy, żyta i jęczmienia. Należą do nich między innymi tradycyjne pieczywo, makarony, większość zwykłych produktów mącznych, ciasta i niektóre przetworzone produkty spożywcze. W przypadku celiakii szczególne znaczenie ma również możliwość zanieczyszczenia żywności glutenem podczas produkcji, pakowania czy przygotowywania posiłków. Dlatego osoby stosujące dietę bezglutenową powinny dokładnie czytać etykiety i wybierać produkty przeznaczone dla osób na diecie bezglutenowej.
Czy bakalie są bezglutenowe?
Naturalne, nieprzetworzone orzechy, pestki i suszone owoce z natury nie zawierają glutenu. W przypadku celiakii warto jednak zwracać uwagę na sposób ich produkcji i pakowania. Produkty przetwarzane w zakładach, w których występują również zboża zawierające gluten, mogą być narażone na zanieczyszczenie. Dlatego przy wyborze bakalii najlepiej sprawdzać informacje znajdujące się na opakowaniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na produkty smakowe, prażone, panierowane, z dodatkami lub mieszanki bakaliowe. Czyste migdały, orzechy włoskie, laskowe, nerkowce, pistacje, pestki dyni, pestki słonecznika czy suszone owoce mogą być elementem diety bezglutenowej, o ile producent potwierdza ich bezpieczeństwo dla osób unikających glutenu.
Dieta bezglutenowa – podstawa leczenia
Podstawą postępowania w celiakii jest ścisła i dożywotnia dieta bezglutenowa. Nie chodzi jedynie o ograniczenie produktów zawierających gluten, ale o całkowite wyeliminowanie jego źródeł oraz unikanie zanieczyszczeń glutenem. W codziennym jadłospisie mogą znaleźć się naturalnie bezglutenowe produkty, takie jak ryż, kukurydza, ziemniaki, gryka, proso, mięso, ryby, jaja, warzywa, owoce, mleko i wiele produktów mlecznych. Dobrym uzupełnieniem diety są także naturalne orzechy, pestki i suszone owoce. Warto pamiętać, że produkty oznaczone jako bezglutenowe powinny być wybierane szczególnie wtedy, gdy istnieje ryzyko kontaktu z glutenem podczas produkcji.
Czy można jeść bakalie przy celiakii?
Tak, bakalie mogą być wartościowym elementem diety osoby z celiakią. Orzechy i pestki dostarczają między innymi tłuszczów, białka, błonnika, magnezu i innych składników mineralnych, natomiast suszone owoce są źródłem naturalnie występujących cukrów, błonnika oraz wybranych witamin i składników mineralnych. Najbezpieczniejszym wyborem są produkty o prostym składzie, bez zbędnych dodatków. Przy zakupie warto sprawdzić zarówno skład, jak i informację dotyczącą możliwej obecności glutenu. W przypadku celiakii nawet niewielkie ilości glutenu mogą mieć znaczenie, dlatego ostrożność jest bardzo ważna.
Celiakia a codzienne życie
Dieta bezglutenowa wymaga pewnej organizacji, ale z czasem może stać się naturalnym elementem codziennego życia. Ważne jest nauczenie się czytania etykiet, poznanie bezpiecznych produktów oraz zwracanie uwagi na możliwość zanieczyszczenia krzyżowego podczas przygotowywania posiłków. Nie należy również samodzielnie rezygnować z glutenu przed przeprowadzeniem diagnostyki w kierunku celiakii. Wyeliminowanie glutenu przed wykonaniem odpowiednich badań może utrudnić prawidłowe rozpoznanie choroby. W przypadku podejrzenia celiakii warto skonsultować się z lekarzem. Celiakia wymaga konsekwencji, ale odpowiednio skomponowana dieta bezglutenowa może być różnorodna i pełna wartościowych produktów. Orzechy, pestki oraz odpowiednio dobrane suszone owoce mogą stanowić jej smaczne i naturalne uzupełnienie.
Autor: Redakcja Bakalie.com
