Województwo Kujawsko – Pomorskie, jednolitość, czy wielobarwność?

Bakalie.com

„Co kraj to obyczaj” zdają się często mówić Polacy, którzy wyjeżdżają za granice. Warto w tym miejscu zadać sobie pytanie, za czym tak naprawdę tęsknią Polacy, którzy (dziś najczęściej w poszukiwaniu pracy) muszą opuścić nasz kraj? Najważniejszy powód tęsknoty to oczywiście bliscy, rodzina, przyjaciele, znajomi. Inni dopiero poza granicami naszego kraju zaczynają doceniać piękno naszego języka. Wielu tęskni za domowym jedzeniem, inni za naszą społeczną kulturą. Różnicę w przynależności można zauważyć jednak będąc jeszcze w kraju, a wszystko to dzięki różnicom kulturowym, jakie dzielą poszczególne województwa. My powiemy sobie nieco więcej na temat województwa Kujawsko – Pomorskiego, które dla wielu jest jednym z najbardziej wyrazistych regionów Polski. Tu wyróżnia się nie tylko strój i gwarę, ale i budownictwo, zwyczaje i obrzędy.

Jak Kujawy zmieniały się na przestrzeni historii

Warto podkreślić, że Kujawy to jedna z ważniejszych dzielnic i księstw Polski za czasów średniowiecza. Do okresu rozbioru Rzeczypospolitej teren ten należał do województwa brzeskiego. Z kolei po unii lubelskiej nazwano go brzesko – kujawskim i częściowo województwem inowrocławskim. Zarówno granice województwa Kujawsko – Pomorskiego, jak i jego obszar kształtowały również liczne zmiany kulturowe jakie miały miejsce w XIX i XX wieku. Warto również dodać, że pod koniec XVIII wieku region zaczął mierzyć się z silnym osadnictwem niemieckim. Miało to w późniejszym okresie ogromny wpływ na zacieranie się różnic kulturowych. Jednym z najważniejszych podziałów tego województwa to podział na Kujawy Wschodnie (białe) i Zachodnie (czarne). W tym wypadku pewnego rodzaju przełomem był rok 1815. W tym czasie zachodnia część Kujaw dostała się pod panowanie Pruskie. Z kolei część zachodnia stała się zależna od Rosji. To właśnie w tym momencie nastąpiło największe zróżnicowanie regionu pod względem cywilizacyjnym. Automatycznie przełożyło się to również na granice kulturowe i zwyczaje.

Stój i gwara

Podobnie jak np. górale, czy ślązacy mieszkańców województwa Kujawsko – Pomorskiego charakteryzują też barwne stroje, które do dziś podziwiane są przez kolejne pokolenia. Jeśli chodzi o strój kobiecy to mamy tu m.in. szafirowy kaftanik, wielobarwne spódnice, oraz fartuch. Sam fartuch jest koloru czerwonego, dodatkowo ozdobiony haftem. Z kolei na głowie panie noszą ozdobny, wypełniony motywami kwiatowymi czepiec. To, co łączy np. góralki z mieszkankami Kujaw to czerwone korale zakładane do ozdoby. A jak wygląda strój męski? W skład wchodzi czerwona bluzka i granatowa kamizelka. W tym samym kolorze wkłada długi płaszcz z peleryną. Cały strój przepasany jest czerwonym pasem zakończonym frędzlami. Głowę ozdabia czarny kapelusz lub barankowa czapka. Na nogi z kolei wkłada się wysokie buty z cholewami.
Jeśli chodzi o gwarę to zachowanych tu jest wiele cech należących do województwa wielkopolskiego (np. spółgłoski sz, cz.). W przypadku tej gwary ważne są końcówki me (mię), czy amy (np. nie jabuszkami, tylko jabuszkamy). Jeśli chodzi o samogłoski to samogłoska e może występować w dwóch formach – zgodnie z zasadami (np. jeden) albo w formie y (np. dobrygo). Samogłoska u zachowuje tzw. elementy wargowe (np. h uppije, łupije). Jeśli chodzi o samogłoski to w dużej mierze stosuje się zmiękczenia wargowe lub nosowe.

Smaki kulinarne

Podobnie jak stroje województwa Kujawsko – Pomorskiego reprezentują wiele barw, tak i w przypadku regionalnych dań jest w czym wybierać. Co więcej, dań z tego regionu jest tak wiele, że aż nie sposób wymienić wszystkie. Mamy m.in. polewkę z serwatką i kasza lub żur z kartoflami, lub chlebem. Co ciekawe te dania spożywane są w czasie… śniadania. Warto zacząć od produktów, do których niezbędne są wręcz bakalie. Tu doskonałym przykładem jest zupa z suszonych śliwek, która gotowana jest co roku na Wigilijną kolacje. Z tego rodzaju śliwki robi się również powidła. Z kolei Wielkanoc mieszkańcy województwa Kujawsko – Pomorskiego nie wyobrażają sobie bez mazurka, którego jedną z podstaw są orzechy włoskie (masa orzechowa). W przypadku bakali ich popularność wzrosła wraz z panowaniem Stanisława Augusta. I to właśnie za pomocą bakali pozostając w słodkim temacie robi się różnego rodzaju kajmaki. W przypadku tego regionu bardzo ważne są również nasiona, zwłaszcza do produkcji pieczywa i serów (np. smażony ser z kminkiem). Suszone rodzynki używa się również do gotowania modrej kapusty. Same bakalie (głównie suszone śliwki) spożywa się również same, zanurzone w occie. Jeszcze innym, smacznym akcentem są lody koronowskie. Te występują w następujących smakach: waniliowym, truskawkowym, porzeczkowym, czy czekoladowym, gdzie używa się gorzkiej czekolady. W przypadku świątecznych dań mamy również szynkę kujawską z kością, karp nakielski, czy gruszki szaruszki w syropie. Dla orzeźwienia można napić się soku z kwaszonej kapusty.

Choć województwo Kujawsko – Pomorskie mogłoby się wydawać jednolitą grupą to już na pierwszy rzut oka widać ile tu różnorodnych barw i kultur. Nie mniej jednak chociażby ze względu na doskonałe smaki i tradycje kulturowe jest to miejsce, które zdecydowanie warto odwiedzić.

 

Autor: Redakcja Bakalie.com